Αρχαία Ελληνικά Κείμενα από μετάφραση

ID μαθήματος
ΑΡΧΚ
ΤΑΞΗ
Α΄ , Β΄ , Γ΄ Γυμνασίου
ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Α1΄, Α2΄
ΑΝΑΣΤΑΣΙΛΑΚΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ
ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Β1΄
ΠΕΜΠΕ ΒΑΪΑ
ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Β2΄
ΑΝΑΣΤΑΣΙΛΑΚΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ
ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Γ1΄, Γ2΄
ΣΠΥΡΙΑΔΟΥ ΣΟΥΛΤΑΝΑ

 

Ομηρικά Έπη: Οδύσσεια

O βασικός και διαχρονικός σκοπός της σχολικής εκπαίδευσης, «να συμβάλει στην ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων των μαθητών, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε ολοκλη­ρωμένες προσωπικότητες και να ζήσουν δημιουργικά» (N. 1566/85, άρθ. 1), μπορεί να εξειδικευτεί με τη διδασκαλία της Oδύσσειας ως εξής:

  • Nα βιώσουν οι μαθητές τον οδυσσειακό μύθο με τα προβλήματά του και τις λύσεις που δίνονται.
  • Nα γνωρίσουν τους ήρωες που υλοποιούν αυτόν τον μύθο, με τις νοοτροπίες και τις αξίες που εκφράζουν, το ήθος και τα κίνητρα της συμπεριφοράς τους, μέσα στo πλαίσιo πάντοτε της εποχής τους. Eιδικότερα:
  • – να βιώσουν τον περιπετειώδη και επικίνδυνο «νόστιμο» αγώνα του Oδυσσέα, που έφτασε σε αίσιο τέλος χάριν της πολυμήχανης νόησης, αλλά και της τόλμης και καρτερίας του, αν και δεν υπήρξε αλάνθαστος,
  • – να βιώσουν, παράλληλα, τόσο την πορεία προς την ενηλικίωση του συνετού πάντοτε Tηλέμαχου, όσο και τη στάση της συνετής και πιστής Πηνελόπης,
  • – να παρακολουθήσουν τις λανθασμένες συχνά ενέργειες των «νήπιων» συντρόφων του Oδυσσέα, που τους οδήγησαν στην καταστροφή,
  • – να γνωρίσουν και τους κακούς του μύθου, τους μνηστήρες της Πηνελόπης, που τιμωρήθηκαν φρικτά, επειδή πρόσβαλαν και αδίκησαν ανθρώπους και θεούς, καθώς και πολλούς άλλους ήρωες, συμπαθητικούς και αντιπαθητικούς.
  • Να γνωρίσουν μορφές κοινωνικής διαστρωμάτωσης και πολιτικής οργάνωσης: την καλοδιοικούμενη, όπως φαίνεται, πολιτεία της Iθάκης προ των Τρωικών και ανοργάνωτη τώρα, ελλείψει ηγέτη, την πρωτόγονη κοινωνία των Kυκλώπων, αλλά και την ιδεώδη όσο και ουτοπική κοινωνία των Φαιάκων κ.ά.
  • Να διαπιστώσουν και να κατανοήσουν πολιτισμικά στοιχεία μιας μακρινής εποχής, του 8ου κυρίως αι. π.X., τόσο διαχρονικά, όπως η ευθύνη του ανθρώπου για τις πράξεις του, η επιβράβευση του καλού και η τιμωρία του κακού κ.ά., όσο και απορριπτέα, όπως η αυτοδικία. Aκόμη, κοινωνικούς και πολιτικούς θεσμούς, ήθη και έθιμα, κτλ. αλλά και στοιχεία υλικού πολιτισμού (κατασκευές, χρηστικά αντικείμενα, τροφές κτλ.), όχι όμως αυτά καθεαυτά, αλλά ως πλαίσιο μέσα στο οποίο εκτυλίσσεται η δράση.
  • Να γνωρίσουν στοιχεία της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας: τον ανθρωπομορφισμό των θεών και τη σχέση τους με τους ανθρώπους, την τριεπίπεδη οργάνωση του κόσμου (τον ανέφελο Όλυμπο ψηλά με τους θεούς, χώρο άβατο για τους θνητούς· τη γη κάτω με τους ανθρώπους και την πολυκύμαντη ζωή τους, όπου επεμβαίνουν οι θεοί· τον σκοτεινό Άδη με τους θλιμμένους νεκρούς κάτω από τη γη) κτλ.
  • Να αισθανθούν τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και την αγροτική ζωή, όπως προβάλλει κυρίως στις διεξοδικές παρομοιώσεις.
  • Να συνειδητοποιήσουν τον έντονο ανθρωποκεντρισμό της Oδύσσειας, που αναδεικνύει τις ικανότητες του ανθρώπου, καταφάσκει την ανθρώπινη ζωή και μας κάνει υπερήφανους για την ανθρώπινη υπόστασή μας.
  • Να κατανοήσουν, παράλληλα, την ποιητική μετάπλαση του οδυσσειακού μύθου με τεχνικές που παραμένουν αξεπέραστες, όπως η αρχή in medias res, η αναδρομική αφήγηση και ο εγκιβωτισμός, η τριτοπρόσωπη και πρωτοπρόσωπη αφήγηση, η προοικονομία και η επιβράδυνση, η συστολή και η διαστολή του αφηγηματικού χρόνου, η διεξοδική παρομοίωση, η ειρωνεία, η τυπικότητα φράσεων και σκηνών κτλ.
  • Να διαπιστώσουν, με διαθεματικές συσχετίσεις, την επίδραση της Oδύσσειας στη λογοτεχνία και στην τέχνη, αρχαία και νεότερη, ελληνική και ευρωπαϊκή, ή τη θεματική συγγένεια μεταξύ τους, αλλά και επιβιώσεις του έπους στα δημοτικά μας τραγούδια και στη νεοελληνική παράδοση.

Όλα αυτά μπορούν να διευρύνουν την ανθρωπογνωσία και αυτογνωσία των μαθητών και να συντελέσουν στη διαμόρφωση στάσεων ζωής, αλλά και να μυήσουν σταδιακά τα παιδιά στα μυστικά της λογοτεχνίας.

Ηροδότου Ιστορίες

Οι μαθητές επιδιώκεται:

  • να κατανοήσουν τον τρόπο που ερμηνεύει ο Ηρόδοτος το ιστορικό γεγονός της σύγκρουσης Ελλήνων και Περσών,
  • να αντιληφθούν τη σημασία των εθνογραφικών, γεωγραφικών και ανεκδοτολογικών παρεκβάσεων,
  • να κατανοήσουν τη λογοτεχνική αξία του έργου, δηλαδή τη σχέση του ­αφηγηματικού με τον πραγματολογικό /ιστορικό λόγο.

Ομηρικά Έπη: Ιλιάδα

Οι μαθητές επιδιώκεται:

  • να γνωρίσουν τον μύθο και να κατανοήσουν την πλοκή του,
  • να διαπιστώσουν και να κατανοήσουν, μέσα από κειμενικά δείγματα χαρακτηριστικά για την εξέλιξη της πλοκής του μύθου, πώς ο ποιητής μεταπλάθει τον επικό-τρωικό μύθο σε επικό ποίημα α) με κέντρο την μήνιν του Αχιλλέα στα κρίσιμα σημεία της (κορύφωση, εξελικτική πορεία / κατάληξη και συνέπειες για τους Αχαιούς και τους Τρώες) και, ως αφετηρία και δικαίωσή της, τη βουλή του Δία (Διός δ’ ἐτελείετο βουλή) και β) με βασικά θέματα τον «πόλεμο» (συλλογική μάχη, μονομαχία, αριστεία, επώνυμες ανδροκτασίες) και την «ομιλία» (εταιρική, συζυγική),
  • να κατανοήσουν ότι με την απόδοση του νεκρού Έκτορα και την ταφή του τερματίζεται μόνο ο πόλεμος της Ιλιάδας, ενώ ο τρωικός πόλεμος συνεχίζεται,
  • να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τη δράση και τη συμπεριφορά των κυριότερων ηρώων της Ιλιάδας τόσο σε σχέση με την εξέλιξη της πλοκής όσο και στο πλαίσιο των αρχετυπικών ανθρώπινων σχέσεων, όχι ως προτύπων ανθρώπινης συμπεριφοράς αλλά ως γνώσης για τον άνθρωπο και τη συμπεριφορά του, δηλαδή να κατανοήσουν ότι πίσω από τη δράση και τη συμπεριφορά του Αχιλλέα, του Πατρόκλου, του Αγαμέμνονα, του Διομήδη, του Οδυσσέα κ.ά., υπάρχουν η φιλία, ο θυμός, η φιλαρχία, το αίσθημα τιμής, η γενναιότητα, η πανουργία κτλ.,
  • να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τον κόσμο-πολιτισμό της Ιλιάδας, δηλαδή την πολιτική / στρατιωτική οργάνωση των Αχαιών, τις αξίες που εκφράζουν αυτόν τον πολιτισμό, τα ήθη, τα έθιμα, τους θεσμούς και τον υλικό πολιτισμό (αντικείμενα, κατασκευές κ.ά.), καθώς όλα στοιχειοθετούν την επική αληθοφάνεια,
  • να διαπιστώσουν –στον βαθμό που αυτό είναι δυνατόν– τις ομοιότητες και διαφορές ΙλιάδαςΟδύσσειας, αφού γίνεται διδασκαλία και των δύο επών: ενός ηρωικού-πολεμικού και ενός ηρωικού-μεταπολεμικού έπους.

Αρχαία Ελλάδα, ο τόπος και οι άνθρωποι-Ανθολόγιο

Οι μαθητές επιδιώκεται:

  • να γνωρίσουν, να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν τη δράση και τη στάση των αρχαίων Ελλήνων στα κοινά, τον τρόπο που βίωναν τα καθημερινά θέματα/προβλήματα σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο και να τα συγκρίνουν με αντίστοιχες δικές τους εμπειρίες,
  • να διαπιστώσουν και να πληροφορηθούν με ποιες επιστήμες ασχολήθηκαν οι αρχαίοι και ποια ήταν τα τεχνολογικά τους επιτεύγματα,
  • να γνωρίσουν (γεωγραφικά, ιστορικά και λογοτεχνικά) τόπους και περιοχές με τους οποίους συνδέθηκε η ζωή των Ελλήνων της αρχαιότητας.

Δραματική Ποίηση, Ευριπίδη-Ελένη

Με τη διδασκαλία της δραματικής ποίησης, γενικότερα, επιδιώκεται οι μαθητές:

  • να παρ­ακολουθήσουν την εξέλιξη της ελληνικής σκέψης και λογοτεχνίας και παράλληλα να συνειδητοποιήσουν τη διαχρονική αξία των κειμένων της,
  • να συνειδητοποιήσουν ότι «η τραγωδία είναι παιδί της δημοκρατίας»,
  • να έχουν τη δυνατότητα, με μια ‘θεατρική ανάγνωση’ του κειμένου, να κατανοήσουν τις διαφορές της δραματικής ποίησης από τα άλλα είδη του λόγου, τις ιδιαιτερότητες του θεατρικού έργου, καθώς και τις δυνατότητες διαφορετικών σκηνικών ερμηνειών και παραστάσεων του ίδιου έργου.

Ειδικότερα, με τη διδασκαλία της τραγωδίας επιδιώκεται οι μαθητές:

  • να κατανοήσουν, διερευνώντας τον μύθο, τις καταστάσεις, τον στοχασμό, το ήθος και τον λόγο, και να αξιολογήσουν την προσπάθεια των ηρώων να καταλάβουν ποια είναι η θέση τους μέσα στον κόσμο και πώς μπορούν να την αλλάξουν με τη δράση τους, καθώς και ποια είναι η σχέση τους με τους θεούς,
  • να συνειδητοποιήσουν πού οφείλεται το ενδιαφέρον που παρουσιάζει η τραγωδία, έξω από τα όρια τόπου, χρόνου, μόρφωσης.

Δραματική Ποίηση, Αριστοφάνη-Όρνιθες

Τα αρχαία κείμενα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αντιμετωπίζονται συνήθως ισοπεδωτικά ως «Αρχαία», με συνέπεια να τίθενται στην ίδια μοίρα κείμενα που ανήκουν σε διαφορετικά είδη και εποχές και που θα απαιτούσαν διαφορετική­ διδακτική προσέγγιση. Ως αντίδοτο σ’ αυτή την ισοπέδωση θα ήταν, πιστεύουμε, σκόπιμο, τώρα που οι μαθητές, έχοντας διδαχθεί έπος, έρχονται πρώτη φορά σε επαφή με το δράμα και το αρχαίο θέατρο, να υπογραμμίζει κανείς με έμφαση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του δράματος και του αρχαίου θεάτρου και να υπενθυμίζει ότι τα έργα του Αριστοφάνη, όσο και αν στη μακραίωνη διαδρομή τους λειτούργησαν κυρίως ως κείμενα και αναγνώσματα, έχουν συλληφθεί και γραφτεί για το θέατρο, ακριβέστερα: για τη μία και μοναδική παράσταση στο πλαίσιο των Μεγάλων Διονυσίων ή των Ληναίων στην Αθήνα του τέλους του 5ου και των αρχών του 4ου αιώνα.

Ανθολόγιο Φιλοσοφικών Κειμένων

Με τη διδασκαλία του Ανθολογίου φιλοσοφικών κειμένων επιδιώκεται οι μαθητές:­

  • να αποκτήσουν βασικές γνώσεις για την ιστορία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφικής σκέψης και να προβληματιστούν γύρω από τα ζητήματα που αυτή έθεσε σε σχέση με τον κόσμο και τον άνθρωπο,
  • να βοηθηθούν, μέσα από τη γνωριμία τους με τον φιλοσοφικό λόγο, στην κατανόηση του αρχαίου ελληνικού κόσμου αλλά και της επίδρασης που άσκησε στη νεότερη εποχή,
  • να μάθουν να οργανώνουν λογικά τη σκέψη τους και να χρησιμοποιούν τεκμηριωμένα και λογικά επιχειρήματα για τη θεμελίωσή της,
  • να αντιληφθούν τη διαχρονικότητα και τη διαλεκτικότητα της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφικής σκέψης.

 

Υλικό μαθήματος:

© 2017 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΡΥΜΟΝΙΚΟΥ ΣΕΡΡΩΝ| ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ: ΣΠΥΡΙΑΔΟΥ ΣΟΥΖΗ | Developed by @kon_Design